اشاره:
رییس جمهور حامد کرزی طی بیاناتی که در هفته گذشته به نشر رسید، اظهار داشت خارجی ها با دسیسه چینی، سعی دارند گفتگو های صلح را متفرق بسازند. وی همچنان یادآورد شد یگانه مرجع مذاکره با طالبان، شورای عالی صلح است و تلاش های متفرق برای صلح امکان ندارد و حکومت نیز اجازه آن را نمی دهد. در ارتباط به بیانات آقای کرزی و نگرانی ایشان از این مساله نظرات چند تن از اعضای ایتلاف ملی را دریافت داشته ایم که در ذیل از نظر خوانندگان گرامی می گذرد.
آقای کرزی در آخرین بیانات خود نسبت به گفتگو های صلح ابراز نگرانی کرده و اظهار داشته اند که «خارجی ها در تلاش راه اندازی گفت و گو های متفرق صلح هستند» به نظر شما نگرانی آقای رییس جمهور به خاطر چیست؟
انجینر محمد عاصم رییس دار الانشاء ایتلاف ملی افغانستان:
در طول دو سال با همه مصارفی که در راستای صلح صورت گرفته، این تلاش متاسفانه نتیجه ای را در پی نداشته است. زمانی که یک تلاش وسیع با امکانات ملی و بین المللی نتیجه ای را در پی نداشته باشد و ناآرامی، تحدیدات امنیتی، انفجار، انتحار و کشتار هر روز در کشور ادامه داشته باشد، باز مردم افغانستان حق دارند که حرکت موازی خودشان را یا تلاش مستقل خودشان را شروع کنند. احزاب سیاسی باشد و یا شخصیت های ملی باشد این حق را دارند زمانی که حکومت ناتوان باشد، نتواند در راستای یک کار با گذشت بیش از دو سال کوچکترین نتیجه ای بگیرد، باید به مردم افغانستان حق بدهیم به احزاب سیاسی حق بدهیم که آن ها به تلاش مستقل خودشان ادامه بدهند.
یقینا اگر تلاش ها ی حکومت بعد از فیصله مشورتی صلح و از محور شورای عالی صلح نتایجی را در پی می داشت باز گپ های رییس صاحب جمهور می توانست معنی داشته باشد. حال که این تلاش کدام نتیجه ای را در پی نداشته و یک تلاش یک طرفه و بی نتیجه است.
رییس صاحب که احزاب و بعضی جریانات را ملامت می کنند اما این ها مجموعه ای از مردم افغانستان هستند. هیچ حکومت و هیچ رهبری حق ندارد به یک فرد یا به مجموعه ای از افراد ملت بگوید که شما حق ندارید به مسایل و جنجال های ذات البینی و داخلی افغانستان بین هم تفاهم کنید. این هیچ منطق ندارد، هیچ معنی ندارد. تذکرات رییس صاحب جمهور به هر عنوانی که بوده باشد از نظر حقوقی و از نظر سیاسی متاسفانه بسیار وارد نیست.
– گفتگوی خارج از حکومت به نظر شما چقدر موفق خواهد بود و چقدر تاثیر خواهد گذاشت روی پروسه صلح؟
در این جا وقتی که دولت می گوییم رکن اصلی و اساسی یک دولت، ملت است و ملت برای این که امور خود را منظم پیش ببرد، به دولت مردان می سپارند. وقتی که دولتی در انجام تلاش ها و ماموریتش موفقیت نداشته باشد پس چه بخواهیم و چه نخواهیم وظیفهء ملت است که بلاخره دست به کار شود. همراه با حکومت، از طریق تلاش های موازی با حکومت تحول مثبت را در حالت سرزمین خود در وضعیت مردم خود بوجود بیاورد. این تکلیف مربوط رییس جمهور و دستگاه حکومتی نیست این تکلیف متوجه احاد مردم افغانستان است و بعد از حکومت متوجه احزاب سیاسی است که وظیفه دارند بیایند وارد صحنه شوند یک راه را باز بکنند که کشور از ین منجلاب و از این مشکلی که فعلا با آن مواجه است نجات پیدا بکنیم.
رجبعلی دانش (عضو بورد پالیسی ایتلاف ملی)
همانطوری که شما می دانید بحث صلح مدت دو سال به این طرف جریان دارد و هر از گاهی یک سری تلاش های نا موفق در این ارتباط صورت می گیرد. اگر ما بخواهیم پروسه صلح را بررسی کنیم در واقع سه ضلع در این جریان صلح قرار دارد یک ضلع پاکستان و طالبان هستند که از قدرت و توانایی بالایی برخوردار هستند و می توانند صلح را هر لحظه ای که بخواهند مدیریت بکنند. بخش دیگر، یا ضلع دیگرش ایالات متحده امریکا با مجموعه متحدین اروپایی اش که از یک توانایی بالایی برخوردار هستند و تقریبا با طالبان و پاکستان موازی هستند. بخش سوم این ضلع که بسیار ضعیف و ناتوان هست، حکومت افغانستان و شورای عالی صلح می باشد. و این چون این ها ناکام بودند، یک تعداد موسسات خارجی هنگامی که دیدند دولت افغانستان در صلح ناکام هست و موفق نبود، رجوع کردند به یک تعداد شخصیت های ملی- سیاسی و احزاب و گروه هایی که به عنوان اپوزیسیون در بیرون از حکومت هستند اما در درون نظام هستند. اپوزیسیون مدنی و قانونی که طیف عظیم و بزرگ را تشکیل می دهند دیدگاه های این ها را بگیرند. این کار بسیار دقیق و خوب است و آقای رییس جمهور به خاطری نگران هستند که قضیه از دستش خارج می شود و شورای عالی صلح هیچ موفقیت نداشته و می ترسد که دیگران یعنی اپوزیسیون پیش قدم می شود، این صحبت ها را گفتند. همان طوری که خودش گفت؛ در جلسه اخیری که با آقای اوباما داشتند، نگرانی های خود را مطرح کردند.
– گفتید که دولت در راستای پروسهء صلح موفق نبوده و اپوزیسیون وارد عمل شده به نظر شما گفتگو بین اپوزیسیون و جناح مخالف در رابطه به موضوع صلح چقدر موثر واقع خواهد شد؟
مسئله صلح یک مسئلهء بسیار بلند دراز مدت است؛ ما آنن نمی توانیم قضاوت کنیم که مثلا اپوزیسیون که امروز وارد مذاکره و صلح شده موفقیت دارد؛ اما قبل از اینکه ما صلح بکنیم لازم است که ما یک اعتماد سازی بکنیم و نشست هایی که در پاریس انجام شد یا در دوبی و یا احیانا بعدا در جاهای دیگر بین طالبان و اپوزیسیون بوجود می آید بیشتر حالت اعتماد سازی است. قبل از آن که ما به صلح برسیم باید اول به همدیگر اعتماد بکنیم یک وفاق ملی بوجود بیاوریم یک اعتماد سازی بوجود بیاوریم وقتی که ما اعتماد سازی را بوجود آوردیم، ما می توانیم به مولفه های صلح یکی پی هم برسیم.
عبدالاحد سرتیپ (عضو شورای اجراییه و بورد پالیسی ایتلاف ملی افغانستان):
زما په باور، له پیله خپله ولسمشر بهرنیانو ته منډه کړه، یو ځل یې له سعودی نه یې وغوښتل چې د سولې له پروسې سره مرسته وکړی، له قطر نه یې په دې برخه کې مرسته وغوښته، ترکیې ته لاړ، پاکستان ته ورغی او حتی د سولې د عالی شورا مشر یې واشنګټن او هند ته واستاوه. خپله ده لومړی بهرنیانو ته مخه کړه، چې په سوله کې له موږ سره مرسته وکړئ.
په سوله کې له اسلامی او ملی نطقه نظر له مخې که چېرې احمد سوله وکړه هغه اعتبار لری مګر که محمود سوله وکړه هغه نه منل کېږی. زما له نظره هر هغه څوک چې د سولې په پروسه کې اغېزمن تمامېږی سوله منځ ته راځی، هغه په حقیقت کې له افغان خلکو سره خپل انسانی او اخلاقی فریضه ترسره کوی.
فرضاً که دلته یوه ډله علما پیدا کېږی، یوشمېر زړه سواندی مشران پیدا کېږی او وایی، تر کومه به دلته وینه تویېږی. جګړه په افغانستان کې روانه ده او افغانان په کې مړه کېږی او ښاغلی کرزی وایی، چې بهرنیانو دسیسې ورته جوړې کړی دی؛ خو هدف یې دا دی چې بهرنیان غواړی بل سړی مطرح کړی؛ مګر خپله کرزی چا مطرح کړ، په لومړی بن کنفرانس کې دی خپله چا مطرح کړ. په هغه کنفرانس کې له ده ډېر مطرح او قومی مشران ول مګر هغوی مطرح نه شول او دی بهرنیانو مطرح کړ.
د افغانستان ستونزه درې بعده لری، یو بعد یې بهرنی، بله یې کورنی او درېیم یې سیمه ییز دی. که چېرې د سولې په برخه کې موږ نه نړیوال او نه هم سیمه ییز بعد په نظر کې ونیسو نو بیا هغه بندیان چې په ګوانتامو کې دی او پرې بندیز دی، نو هغوی ته څوک اجازه ورکوی، چې د سولې په خبرو کې ګډون وکړی.
بله خبره دا ده، چې دوی ټینګار کوی چې د سولې خبرې دې په افغانستان کې دننه وشی، یو دوکان څه وخت وړاندې راغی د پیغام راوړونکی په نوم او ډېرې پیسې یې یوړې خو وروسته ثابته شوه چې هغه دوکاندار و، بل پیغام راوړونکی استاد ربانی وواژه او بل هم په اسدالله خالد برید وکړ.
کله چې دلته د سولې امکان نه وی، نه هغوی دا جرئت کولای شی چې دلته راشی او نه دوی د هغوی سیمو ته د تللو جرئت لری؛ نو څنګه کېدای شی چې دلته سوله وشی. نو په سوله کې قیودات نشته، هر هغه څوک چې سوله راولی باید هرکلی یې وشی او هغه خپله ملی او اسلامی فریضه ادا کوی.
