اخیرا جلالتماب داکتر عبدالله عبدالله رییس اجراییه جمهوری اسلامی افغانستان هیاتی را جهت بررسی اوضاع امنیتی ، اقتصادی و اجتماعی ولایت خوست توظیف نمود. این هیات از مناطق مختلف این ولایت دیدار به عمل آورده و با ساکنان و باشندگان مرکز و نواحی ولایت خوست به طور مستقیم دیدار و گفت و گو نموده است. هفته نامه ایتلاف ملی با جناب سید آغا حسین فاضل سانچارکی مشاور عالی فرهنگی و اجتماعی رییس اجراییه که در راس این هیات از مناطق متذکر دیدن نموده است ، گفت و گویی را ترتیب داده است که اینک به دسترس خوانندگان گرامی قرار می گیرد؛
هفته نامه ایتلاف ملی- تا جایی که اطلاع یافتیم شما در روزهای گذشته سفری داشتید به ولایت و ولسوالی های خوست، لطفا بگویید که هدف تان از سفر به این ولایت چه بود؟
سانچارکی؛ تشکر از شما!
– شاید در جریان باشید که بر حسب هدایت جلالتماب رییس اجراییه دولت جمهوری اسلامی افغانستان، مشاورین باید در دسته های مختلف با مردم ولایات در ارتباط باشند و بکوشند تا دیدگاه و نظرات مردم، مشکلات و چالش هایی که در عرصه هایی مختلف موجود می باشد را یاد داشت کنند ، بررسی کنند و مجموع دیدگاه ها و نظرات مردم و مسایل موجود در ولایات را به ریاست اجراییه گزارش کنند تا از طریق حکومت و دولت این مشکلات رسیدگی ، پیگری و حل شود. در همین راستا ما هم در تشکیل یک هیات سه نفره به تاریخ دهم قوس سال جاری به طرف ولایت خوست حرکت کردیم. به این خاطر که یک سلسله مشکلات و شکایت ها در ولایت خوست به گوش می رسید.
در همان روز رسیدن به خوست نشست بسیار خوبی با جمعی از نمایندگان مردمی سه ولسوالی خوست داشتیم. در ابتدای ورود مان در مدخل ولایت خوست ، تعدادی از اهالی سه ولسوالی این ولایت جمع شده بودند. این افراد اعم از ولسوالان ، روسای معارف ، مسئولان ادارات محلی ، نظامیان ، مشران و بزرگان قوم ، جوانان و محصلان. یک اجتماع چند صد نفری تشکیل شده بود که در این اجتماع تعداد زیادی از مردم سخنرانی کردند، ولسوالان سخنرانی کردند، روسای معارف سه ولسوالی سخنرانی کردند و به صورت مشخص در بیانات و سخنرانی های شان چند مشکل را مطرح می کردند، مسئله اول طبعا مسئله امنیت بود، نسبت به نبود فضای امن و مطمئن در برخی از نقاط ولسوالی های متذکره شکایت داشتند که اگر نیروهای امنیتی تقویت شوند و امنیت کامل در این مناطق بوجود بیاید. مشکل دوم شان به ارتباط نبود تعمیر برای ولسوالی ها ، برای معارف و همچنان نبود تعمیر برای مراکز آموزشی که اکثریت بچه ها بدون سرپناه در فضای باز درس می خواندند و این یکی از مشکلات عمده بود که خواهان توجه حکومت به این می شدند که باید هم ولسوالی ها هم معارف هم مکاتب تعمیرات مورد نیاز خود را باید در این جا داشته باشند. مسئله سوم شان مسئله محصولات شان بود. مردم شکایت داشتند در حالی که سالانه میلیاردها افغانی محصولات شان شامل جلغوزه و دیگر پیداوار طبیعی را با زحمات بسیار به دست می اورند اما به قیمت ارزان به پاکستان می رود و توسط پاکستان پروسس می شود و بسته بندی می شود و به نام محصولات پاکستان صادر می شود. خوب است که دولت در این رابطه توجه کند تا روند پروسس محصولات طبیعی مردم این ولسوالی ها در داخل کشور بسته بندی شود و به نام محصولات افغانی صادر شود. در کنار این مسایل ، مسئله دیگر برق بود که تا هنوز این ولسوالی ها از نعمت برق برخوردار نشده اند. مسئله دیگر کلینیک بود یا مراکز صحی و درمانی وجود نداشت، آن ها ا ز مسئله راه ها شکایت داشتند ، مسئله آب آشامیدنی و مشکلات عدیده ی دیگر که داشتند. در مجموع هیات همه ی این مشکلات را یاد داشت گرفت. در کنار این مسایل هیات در سخنرانی هایی که ایراد کرد ، سلام های رهبری دولت جمهوری اسلامی افغانستان را به مردم ابلاغ کرد و قول داد پیشنهادات ، طرح ها و نظرات شان را به مرکز انتقال می دهد و بعد از این مراسم هیات به طرف دیگر ولسوالی به نام تنی حرکت کرد در آن جا اشخاص زیا دی شامل بزرگان ، مشران قوم، محاسن سفیدان ، علما و جوانان از هیات استقبال کردند.
صحبت هایی که هیات با آنها داشت باز هم مسایل و مشکلات ولایت خوست که عمدتا مسئله برق که مسئله عمده است مورد بحث و بررسی قرار گرفت. مسئله میدان هوایی خوست که این میدان متاسفانه با وجودی که مدت هاست که قرار بر این بوده که کارش به اتمام برسد اما بر اثر مشکل و اختلافی که بین قرار داد کنند ها و کسانی که اشکال وارد می کنند در شفاف بودن قرار داد ها کار اجرایی و عملی میدان هوایی همچنان به تعویق و تعلیق در افتاده است. در حالی که از این میدان دیدن کردیم بسیار یک ساحه کلان است یک نقطه حساس و مرکزی در ولایت خوست اما چون هنوز مشکل وجود دارد کار این میدان به پایان نرسیده است.
در روز دوم سفر ، هیات وارد مرکز ولایت خوست گردید ، در مرکز ولایت خوست مورد استقبال مردم قرار گرفت. می خواهم به صورت خلاصه خدمت شما عرض کنم که در روزی که هیات در ولایت خوست حضور داشت یک اجتماع بزرگ مردمی را در تالار ولایت خوست تدویر کرد که بیش از هشت صد تن از نمایندگان ولایت خوست حضور داشتند تعدادی زیادی از بزرگان قوم به شمول اعضای شورای ولایتی و مقامات حکومتی و نمایندگان مردم سخنرانی کردند. مشکلات ولایت خوست را مطرح کردند که در مقابل اعضای هیات سخنرانی کرده ، ضمن ابلاغ پیام های رهبری دولت جمهوری اسلامی افغانستان قول اکید دادند که به این مشکلات رسیدگی صورت خواهد گرفت. همچنان بازدید از پوهنتون ولایت خوست و صحبت با نمایندگان نهاد های جامعه مدنی و همچنان سفر به نقطه ی صفر مرزی و بازدید از نقاط سرحدی از استحکامات نظامی و پایگاه های نظامی و از بندر غلام خان و تاسیسات و مراکزی که در این بندر ایجاد شده مانند گمرک ، کمیساریا و سایر تاسیسات مورد بررسی و بازنگری هیات قرار گرفت و در مجموع مشکلات و مسایلی که مردم این ولایت با آن روبرو بودند، یادداشت گردید و در مجموع به صورت یک گزارش تهیه شده و در اختیار رهبری ریاست اجراییه قرار داده شد.
ایتلاف ملی- شما فرمودید که سفر شما به پیشنهاد ریاست اجراییه انجام شد، سوال این است که آیا شما به نمایندگی از یک بخش از حکومت – یا همان تیم اصلاحات و همگرایی و به منظور قدردانی از کسانی که از این تیم حمایت کرده بودند – این سفر انجام گرفت و یا این که به نمایندگی از حکومت به ولایت خوست رفتید؟
سانچارکی- : سفر ما سفری مربوط به حکومت است. رییس اجراییه مسئول امور اجرائات و رسیدگی به مشکلات مردم است و یک سفر رسمی که ماموریت حکومتی و دولتی داشت هدف این هیات کار جریانی و تیمی نبود بلکه هدفش در راستای مسایل مربوط به حکومت می شد. به همین خاطر در جریان سفر به ولایت خوست با تمام مردم با تمام طیف ها با تمام جریانات صحبت کردیم و تاکید ما در تمام مراحل به مردم این بوده که فعلا همه ی ما در قالب حکومت وحدت ملی یک تیم هستیم، یک حکومت هستیم و با یک هدف و آرمان کار می کنیم و وظیفه دولت و ملت است که د ر کنار هم، حامی و پشتیبان یکدیگر باشد تا کارهایی که مورد ضرورت و نیاز است انجام شود و تحقق پیدا کند. به همین خاطر ما در این سفر در مجموع چه صحبتی که با مقامات حکومتی و دولتی داشتیم و چی صحبتی که با نمایندگام مردم ، شورای ولایتی ، نهاد های جامعه مدنی داشتیم تاکید ما بر استواری پایه های حکومت، استحکام نظام و دولت و جلب حمایت مردم از برنامه های حکومت و دولت نظر به این مردم نباید زیر تاثیر جریان ها تیمی قرار داشته باشند، باید در صفوف واحد در قالب حکومت وحدت ملی تحقق پیدا کند.
ایتلاف ملی- واضح است که رهبران هر دو تیم در جریان کمپاین های انتخاباتی به مردم وعده های فراوان دادند اما بعد از گذشت یک سال از شکل گرفتن از حکومت وحدت تغییراتی که مردم از آن توقع داشتند، به چشم نمی آید. با در نظر داشت این موضوع که بسیاری از مشکلات و نارسایی ها میراث حکومت قبلی بوده است. با این وجود، در رابطه به خواسته هایی که مردم از تیم شما دارند مانند تعمیر ولسوالی ها ، معارف ، کلینیک و غیره چقدر خواهید توانست که قناعت مردم را به دست بیاورید؟
سانچارکی -: در این تردیدی وجود ندارد که رهبران هر دو تیم در جریان کمپاین های انتخاباتی وعده های زیادی را به مردم دادند اما بعد از گذشت یک سال از شکل گیری حکومت وحدت ملی، متاسفانه بسیاری از این وعده ها تحقق نیافت و وضعیت هم به طرف نا بسامانی پیش رفت، اتفاقا این مسایل هم مواری بود که ما در جریان سفر به خوست در سخنرانی ها ، بیانیه ها و صحبت هایی که با مردم که داشتیم به این مسایل پرداختیم. ما در این صحبت ها روی این موضوعات تماس گرفتیم که حکومت وحدت ملی در یک شرایط حساس زمانی شکل گرفت. هم زمان شد با آغاز خروج نیروهای خارجی از افغانستان از یک سو ، با خالی بودن خزانه دولت و حکومت از سوی دیگر ، با بیکار شدن صد هزار جوان افغان به دلیل بسته شدن موسسات خارجی و انجو ها و تعطیلی کارها از جانب دیگر و هم چنان مشکلات عمده ی دیگری که مخصوصا آغاز جنگ های گروپ های مسلح مخالف به صورت بسیار وسیع که جنگ در بیش از ۲۴ ولایت کشور آغاز شد. در جریان یک سال گذشته حکومت وحدت ملی با چالش ها و چلنج های بسیار جدی مواجه و روبرو شد. ما به مردم خوست گفتیم که جای بسی تاسف است که ولایت خوست که یک ولایت بسیار بزرگ با ظرفیت با جمعیت یک و نیم میلیون نفری، با ظرفیت اقتصادی بسیار بالا و با موقعیت استراتیژیکی بسیار مهم که بیش از پنج صد کیلومتر با پاکستان سرحد مشترک دارد. با این اهمیت، متاسفانه در ۱۴ سال حکومت رییس جمهور کرزی و دوران طلایی افغانستان و کمک های وسیع بین المللی هنوز این ولایت برق ندارد و به این ولایت برق کشیده نشده است. این جای شرم است. اما توقع مردم از حکومت وحدت ملی که یک سال از عمرش سپری می شود با این چالش و مشکلات اگر چه توقع بجاست اما باید حق داد که حکومت وحدت ملی درگیر چالش های بسیار جدی بود. چون امید دشمنان مردم افغانستان این بود که با توجه به خلاهایی که بوجود آمده و ضعف حکومت و کشمکش و رقابت که بین جناح ها بوجود آمده ، دشمنان بتوانند در تابستان -گذشته – حکومت افغانستان را سقوط بدهند. بزرگترین شاهکار حکومت وحدت ملی این بوده که از سقوط کشور به کام دشمنان جلو گیری کند و تهدیدات را دفع کند. امنیت را پس مستقر کند و از این آزمون بزرگ سرفراز بیرون بیاید و به همین خاطر تمام توجه و تمرکز حکومت بالای مسایل امنیتی کشور بود و از این مسئله موفق بیرون آمد. حکومت آهسته آهسته تلاش دارد که به مسایل اقتصادی مردم رسیدگی کند و خوشبختانه و جلب مجدد جامعه جهانی ، آقای کرزی متاسفانه کاری کرده بود که جامعه بین المللی دلسرد شده بود و جامعه جهانی نا امید شده بود ، افغانستان را ترک کرده بودند، کمک ها یا کاهش یافته بود و یا به کلی قطع شده بود. دو مرتبه اعتماد جامعه بین المللی جلب شده است. امروز دنیا مجددا روی آورده به افغانستان ، امروز دنیا مجددا می خواهد که نیروهای نظامی شان و نیروهای بازسازی شان در افغانستان باقی بماند از این جهت گام های بسیار جدی برداشته شده امیدواریم هستیم که در ماه های آینده ، سال آینده به مسایل اقتصادی مردم به بیکاری مردم به مشکلات فقر و مسایل دیگر که مردم دست به گریبان هستند ، رسیدگی صورت بگیرد.
ایتلاف ملی – اگر در بین مردم عادی جامعه – کابل – برویم و با آن ها صحبت کنیم ، متوجه می شویم که آن ها از وضعیت فعلی جامعه و از حکومت وحدت ملی ناراضی هستند! وضعیت مردم در خوست چگونه بود؟ به خصوص جوانان – آن ها چقدر به آینده امیدوار هستند؟
سانچارکی-: خوب در خوست هم طبعا ما باید دو چیز را تفکیک کنیم. یکی مشکلات واقعی که مردم با آن درگیر هستند غیر قابل انکار هستند. مردم با یک سری مشکلات مانند مشکلات اقتصادی امنیتی ، اجتماعی ، مواجه و درگیر هستند . جوانان بیکار هستند و زمینه و امکان جذب سرمایه های فکری و تحصیلاتی مردم در سیستم و اداره حکومت متاسفانه مساعد نیست و مشکلاتی که در این ارتباط وجود دارد. اما در کنار این تبلیغات نارضایتی به مراتب فراتر از اصل نارضایتی های مردم است. شما امروز می بینید که جریان های گوناگون و مختلف به دلایل گوناگون به شکل های مختلف تبلیغات وسیع منفی را به راه انداختند ، می بینید که وزیران قبلی ، والی های قبلی کسانی که بیکار شده اند جریان هایی که به یک شکلی که تا دیروز در حکومت بودند هیچ کدام مشکلی وجود نداشت ، امروز که آن ها که در حکومت نیستند این ها آن چنان داد و فغان و واویلا به راه انداخته اند که گویا همه چیز ” کن فیکون ” شده و چیزی وجود ندارد. در این رابطه باز جریان های مشکوک و مرموز دیگری هست که تبلیغات منفی بسیار وسیع را دامن می زنند. که من فکر می کنم که این تبلیغات به مراتب فراتر از مشکلات واقعی مردم و ذهنیت سازی منفی توسط یک تعداد دست ها و حلقات خاصی صورت می گیرد. در ولایت خوست هم صحبت هایی که با نمایندگان جوانان ، جامعه مدنی طیف نخبه گان افغانستان در ولایت خوست داشتیم خوب آن ها شکایت هایی داشتند از این که کادر های شان جذب حکومت نمی شود از این که زمینه کار و اشتغال برای شان وجود ندارد از این که مورد حمایت دولت قرار ندارند و مسایل مختلف را مطرح می ساختند اما در مقایسه با ولایات دیگر در آن جا نارضایتی مردم بسیار کم بود. چرا که مردم خوست از لحاظ سطح زندگی ، سطح زندگی شان بالا است ، شرایط اقلیمی بسیار خوب است و محیط یک محیط بسیار خوب است ، مردم به کار و کسب اشتغال دارند. مخصوصا که در ان جا یک بندر وجود دارد. اگر این بندر فعال شود تغییرات بسیار عمده در زندگی مردم بوجود خواهد آورد. ما در خوست مردم را بسیار آرام، نسبتا خوش بین، نسبتا راضی و نسبتا همکار با حکومت و دولت یافتیم در آن جا نارضایتی که خیلی جدی باشد به چشم نمی خورد.
ایتلاف ملی – شما گفتید که در ساحات مختلف ولایت خوست سفر کردید، حتی از نقطه صفری نیز دیدار به عمل اوردید. چقدر حاکمیت دولت در آن جا تطبیق می شود یا استیلای دولت را در آن جا احساس کردید؟
سانچارکی-: خوشبختانه دولت همه جا کاملا حاکم است.نیروهای نظامی و امنیتی را قوی و نیرومند یافتیم. مخصوصا در نقاط مرزی استحکامات نظامی ، نظم و دیسپلین، آمادگی، تجهیزات و تسلط در سطح بسیار عالی و قابل قبول بود. ما همراه سربازان نان چاشت را صرف کردیم. همراه شان از نقاط مختلف دیدو بازدید کردیم از استحکامات نظامی شان دیدن کردیم در ان جا در نقطه مرکزی سرحدی که بندر غلام گفته می شود یکی دو مشکل وجود دارد یک مشکل این است که آن سوی بندر که تقریبا میران شاه مرکز وزیرستان شمالی است. در موقعیتی که قرار داشتیم آن طرف سرحد کاملا مشاهده می شد. نظامیان پاکستانی در آن جا عملیات تصفیوی را علیه افراطیون و یا طالبان پاکستانی به راه انداخته اند. مرکز وزیرستان شمالی همان میران شاه است به اثر عملیات نظامی پاکستانی ها بیش از چهل هزار خانوار به این طرف سرحد یعنی خاک افغانستان مهاجر شده بودند ، که اسکان داده شده اند. در بین مهاجرین یک تعداد علمای پاکستانی که از وزیر ستان مهاجر شده اند وجود داشت که این علما در آموزش و تعلیم افراط گرایی و تروریستی در گذشته نقش داشتند که یکی دو نفر از آن علما را مشاهده کردیم و آن ها اعتراف می کردند که در این رابطه سهم داشتند اما حالا پشیمان هستند، استغفار می کنند. چون آن ها یک تصور ذهنی غلط از افغانستان داشتند که گویا سربازان امریکایی افغانستان را اشغال کرده اند و یک سلسله تصورات واهی داشتند، حالا با حقایق آشنا شدند و گویا حالا از اعمال خود دست برداشته اند. خوب این مسئولیت نیروهای امنیتی است که در زمینه تحقیق کنند و اوضاع را زیر نظر داشته باشند. تحت کنترل داشته باشند تحرکات ان ها را در این جا خدای نخواسته کدام کارهای تخریبی را انجام ندهند که البته این موضوع را ما گوشزد کردیم و مقامات امنیتی هم گفتند که ما کاملا بر اوضاع مسلط هستیم و مرکز هم درجریان است و ما حرکات این ها را تحت نظر قرار دادیم و مشکل دیگر این بود که گفته می شد مرکز میران شاه تا نقطه ای که بندر غلام خان واقع است در بعضی نقاط نظامیان پاکستانی پیش آمده اند چندین کیلو متر پیش آمده اند و پسته هایی را احراز کرده اند در عمق خاک افغانستان که همزمان با سفر ما یک هیات از مقامات نظامی هم به منطقه امده بودند تا بررسی کنند که تا چه اندازه پاکستانی ها پیش امده اند تا این موضوع را از طریق گفت و گو یا مجاری دیگری این موضوع را حل کنند و عقب برانند و پسته های پاکستان را. مشکل سوم بسته بودن بندر غلام خان است . تمام امادگی گرفته شده سرک پخته است از این طرف تا مرز افغانستان و از مرز افغانستان تا میران شاه مرکز وزیرستان شمالی و از میران شاه تا بندر کراچی سرک بزرگ و استاندارد است. این بندر در مقایسه با بندر تورخم و اسپین بولدگ تا کراچی نزدیک تر است اگر این بندر فعال شود می تواند که تسهیلات خیلی زیادی را برای تجار و برای وارد کنندگان و یا صادر کنندگان کالا داشته باشند به خاطر اسرار ما بر این بود و همچنان مردم هم علاقه داشتند که هر چه زودتر این بندر فعال شود به همین خاطر خوشبختانه در جلسه شورای وزیران جناب داکتر صاحب عبدالله عبدالله این موضوع را در شورای وزیران مطرح کردند و از وزیران سکتوری خواستند که به خاطر فعال شدن بندر غلام خان کار کنند و موضوع را مورد بررسی قرار دهند و با مقامات پاکستانی گپ بزنند تا هر چه زودتر این بندر فعال شود که بسیار کمک بزرگ به اقتصاد افغانستان است. این ها مسایلی بودند که در نقاط سرحدی متوجه قضایا شدیم.
– ایتلاف ملی – عامل بسته بودن بندر غلام خان، پاکستانی ها هستند یا ضعف و ناتوانی حکومت محلی است؟
سانچارکی-: این بندر به خاطری که در آن طرف سرحد عملیات نظامی جریان داشت و فعلا هم در جریان است. بسیاری از خانه های پاکستانی ها یا وزیرستانی ها را نظامی های پاکستانی با خاک یک سان کرده اند اکثر این خانه ها سنگر و پناه گاه و آموزش گاه طالبان بوده و آن ها یک عملیات نظامی را وسیع به راه انداخته اند که این عملیات هنوز هم جریان دارد به این خاطر بندر را هم پاکستانی ها و هم جانب افغانستان بسته اند تا از تردد طالبان به این طرف جلو گیری شود و احتمالا وقتی این عملیات ختم می شود این بندر باز می شود البته در کنار این قضیه نیز عاملی دیگری نیز گفته می شد، وجود دارد مافیایی که در پشاور است و ان چون از طریق بندر تورخم کالای خود را صادر می کنند این مافیا طرفدار فعال شدن بندر غلان نیستند که این بندر در سمت دیگر افغانستان است از دسترس ان مافیا دور است و این بندر از مسیر پشاور حرکت نمی کند از مسیر وزیر ستان به طرف کراچی امتداد می یابد. این مشکلات را ذکر می کردن که احتمالا در بسته بودند این بندر نقش داشته باشد.
– ایتلاف ملی – بعد از این که آقای غنی به ریاست جمهوری رسیدند، در اولین فرصت به پاکستان سفر کردند و این رفت و آمدها مکررا انجام شد. آقای رییس جمهور در مورد همکاری پاکستان در ارتباط به صلح بسیار خوش بین بودند. اما این روند مدتی بعد یعنی بعد از افشاء شدن خبر مرگ ملا عمر به بن بست مواجه شد. بار دیگر این روند آغاز شده است، چقدر می توانیم به همکاری پاکستان در حاضر کردن طالبان به پای میز مذاکره امیدوار بود؟
سانچارکی-: یک واقعیت تلخ و انکار ناپذیر وجود دارد که افغانستان و پاکستان نمی توانند تا ابد در حالت تنش قطع رابطه و در حالتی بسر ببرند که هیچ نوع مناسباتی با هم دیگر نداشته باشند به هر حال یک واقعیت تلخ و یا شیرین وجود داردپاکستان همسایه ما است بیشتر از دو هزار کیلومتر سرحد مشترک دارد با افغانستان و پیوند های گوناگونی دو کشور را به هم مرتبط می سازد که البته دولت افغانستان مخصوصا حکومت وحدت در آغاز شکل گیری ، رییس جمهور با یک خوش بینی و با یک روحیه مساعد و باز به طرف پاکستان رفت و خواسته های پاکستان را پذیرفت و گام پیش گذاشت اما متاسفانه پاکستان به گونه ای که انتظار می رفت پاسخ مناسب به این خوش بینی و گام پیش گذاری رییس جمهور از خود بروز نداد استنباط و برداشت حکومت وحدت ملی این بود که پاکستان به بازی های خود ادامه می دهد ، پنهان کردن مرگ ملا عمر آغاز عملیات طالبان در شمال کشور و مسایل دیگر سبب شد تا حدودی حکومت وحدت بی اعتماد شود نسبت به صداقت پاکستانی ها. طوری که شاهد بودید مدت ها و چندین ماه سپری شد ، روند گفت و گو قطع شد مناسبات رو به تیره گی گذاشت تبلیغات در دو طرف علیه یکدیگر تشدید شد اما این موضوع سبب یک مقدار تشویش و نگرانی در سطح منطقه و همچنان در سطح جهان بوجود بیاید که دوام وضعیت امکان دارد که به نفع هر دو کشور نباشد که هیچ وضعیت را به مراتب بدتر بسازد و زمینه رشد گروه های تروریستی را و هراس افگنی را بیشتر مساعد نکند وساطت هایی در این رابطه صورت گرفت از طرف ایالات متحده امریکا از طرف مقامات جامعه بین المللی سفری که اخیرا رییس جمهور به کشورهایی اروپایی داشت و در مجموع این ها و هم چنان تلاش هایی که خود پاکستانی ها داشتند و زیاد اسرار کردند که می خواهند سهم بگیرند و یک نقش مثبت بازی کنند در روند صلح و گفت و گو ها ، تمام این ها سبب شد که یک بار دیگر افغانستان در این راستا قدم بردارد و یک بار دیگر صداقت پاکستانی به آزمون گذاشته شود. باید منتظر ماند باید دید که این گفت و گو ها آیا به یک نتیجه مثبت منجر خواهد شد یا خیر باید دید که آینده چه روی خواهد داد.
ایتلاف ملی – جریان افشا شدن مرگ ملا ، زمانی اتفاق افتاد که موضوع گفت وگوی صلح گرم شده بود باز در این اواخر که موضوع گفت و گوی صلح گرم شده است باز شایع شده است که رهبر جدید طالبان ملا اختر منصور زخمی یا کشته شده است. نظر به این رویدادها تصور می شود که پاکستان هیچ علاقه مند به این نیست که دولت افغانستان با طالبان رو در رو شوند. از سوی دیگر پاکستان ها مدعی شده اند که زمینه ی گفت و گوی دولت افغانستان و طالبان را در اسلام آباد مهیا می سازد. این ها نشان دهنده ی آن است که طرف اصلی در جنگ پاکستانی ها هستند نه طالبان؟؟
سانچارکی-: تردیدی و جود ندارد که پاکستان نقش بسیار برجسته و پررنگ چه در حمایت از طالبان و جریان های افراطی گرایی و چه در مدیریت گروه های مختلف طالبان دارد و یک مشکل عمده و اساسی این است که متاسفانه و گروه های مخالف مسلح از یک تشکیلات و احد و یک تمرکز برخوردار نیستند و امروز هر قومندان طالب و هر عضو رهبری طالبان به صورت مستقیم با سازمان استخباراتی پاکستان و حلقات مختلف در داخل پاکستان مرتبط هستند. به این خاطر طالبان قادر به تصمیم گیری نیستند. در گفت و گوهای قبلی بارها تاکید بر این بود که همزمان با آغاز گفت و گو ها آتش بس سراسری برقرار شود اما طالبان جرات نکردند چرا که خود طالبان بر نمایندگان و قوماندان های خود تسلط و کنترل ندارند زیرا که آن ها می ترسند که اگر اعلام آتش بس کنند فرماندهان زیر دست شان از آن ها اطاعت نکند. بلکه هر کدام آن ها مستقیما با حلقاتی در داخل سازمان استخباراتی پاکستان مرتبط هستند. پس یک پیشنهاد این است که به جای گفت و گو با طالبان ، اصولا با خود پاکستانی ها گفت و گو شود که مشکل پاکستان با افغانستان چی است اگر افغانستان و پاکستان به عنوان دو دولت و دو حکومت بتوانند مشکلات فی ما بین را حل کنند و به تفاهم برسند فکر می کنم که مشکل طالبان حل خواهد شد چرا که طالبان بدون حمایت پاکستان و بدون حمایت لوژستیکی حمایت مالی و تسلیحاتی پاکستان قادر به ادامه جنگ در داخل افغانستان نیستند پس تمرکز حکومت افغانستان بر این است که با پاکستان بتواند به یک تفاهم برسد و مشکلات موجود را از زیر میز به روی میز بیاورد که چه است. طبیعی است که پاکستان از افغانستان خواسته هایی دارد و همچنان افغانستان نیز از پاکستان خواسته هایی دارد. این خواسته ها باید شفاف مطرح شود و دو طرف کوشش کنند که این مسایل را حل کنند و به تفاهم برسند در آن زمان به نظر من مشکلات به آسانی حل خواهد شد.
ایتلاف ملی – یکی از خواسته های پاکستان به رسمیت شناخته شدن خط دیورند از سوی افغانستان است در حالی که افغانستان از این مسئله انکار کرده و ادعای الحاق آن سوی خط دیورند را دارد. به نظر شما تا زمانی که این مسئله حل نشود آیا می توان به پایان جنگ دل خوش کرد؟
سانچارکی-: این یک مشکل بسیار تاریخی، مزمن و پیچیده است که باید این مسئله باید مورد بحث و بررسی قرار بگیرد و یک راه حل معقول و منطقی که منافع هر دو کشور را برآورده کند پیدا شود. یکی از دلایل تجاوز نظامی های پاکستانی از خط دیورند و احداث پسته در عمق خاک افغانستان به باور بعضی از ناظرین که در محل بودند، این است که پاکستانی ها می خواهند این کارهای ایضائی را انجام بدهند، این تحرکات را انجام بدهند تا افغانستان مجبور شود که خط دیورند را به رسمیت بشناسد. بعد از آن بگویند که چون این خط دیورند را به رسمیت شناختیم شما حق ندارید یک قدم از آن عبور کنید. از آن جایی که سرنوشت این خط تا هنوز نا معلوم است بازی هایی در این ارتباط صورت می گیرد. این هم البته مصلحتا خود افغانستان حکومت و دولت تشخیص کند آیا می تواند موضوع دیورند را مورد بحث قرار بدهد یا ندهد اما طبعا یک مشکل مزمن و پیچیده تاریخی در روابط دو کشور وجود دارد.
ایتلاف ملی – در این اواخر یک تعداد از منتقدین حکومت ترور می شوند. مثلی که آقای احمد سعیدی مورد سوء قصد قرار گرفت و هم چنان آقای کوهستانی، به نظر شما ریشه ی این معضلات در کجاست؟ چه کسانی پشت سر این رویدادها قرار دارد؟
سانچارکی -: حوادثی که روی می دهد ، حوادث تلخی است ما به شدت محکوم می کنیم و این سبب بد نامی حکومت وحدت ملی شود. سیما و چهره ی حکومت وحدت ملی را خدشه دار می سازد. فکر می کنم پشت سر این حوادث و تحرکات دست های کسانی وجود دارد که آن ها خواهان ناکامی حکومت وحدت ملی هستند خواهان ایجاد ذهنیت های منفی در مردم نسبت به حکومت وحدت ملی هستند در این رابطه اقداماتی صورت گرفته حکومت وحدت ملی از طریق نهاد های امنیتی موضوع را شدیدا و عمیقا مورد بررسی قرار می دهد تا عوامل این حوادث و قضایا شناسایی شود طبعا کسانی هستند که به شکل دیگری می خواهند ضربه وارد کنند و به شکل دیگری حکومت را از این طریق به چالش بکشانند یقین دارم که به زودی عوامل شان شناسایی می شود و این کسانی که دست به چنین کارهایی نا درست می زنند ، چهره شان افشا خواهد شد.
ایتلاف ملی – بحث دیگر مسئله ستون پنجم یا عوامل نفوذی دشمن در داخل نظام است. در حالی که حکومت بارها اذعان کرده است که عوامل دشمن در داخل نظام حضور دارد. اما تا هنوز در این رابطه نتوانسته است کدام اقدامی انجام بدهد. آیا این از ضعف نظام است و یا این که اراده ای در این کار ندارد؟
سانچارکی-: بحث ستون پنجم یک مفهوم خیلی وسیع است که مصدایق متعدد و گوناگونی می تواند داشته باشد. ستون پنجم یک نمونه واحد و مشخص و شناخته شده و قابل دید نیست که نشان بدهد این ستون پنجم است ممکن است در مراحل و مقاطع گوناگونی بعضی کسانی نقش ستون پنجم را ایفا بکنند با تضعیف حکومت با تضعیف دولت با زیگنال دادن نا اگانه به دشمن با افشا کردن اسرار دولت و حکومت و با مسایل مختلف در واقع در یک مرحله نقش ستون پنجم را یک کسی ایفا کند این مسئله ( چیز ) سیال، وسیع و گسترده است که در این رابطه باید طبعا توجه صورت بگیرد اگر بین حکومت ، بین جامعه مدنی بین سکتور خصوصی بین طیف وسیعی جامعه روشنفکری افغانستان در محور منافع ملی یک همبستگی و هماهنگی وجود نداشته باشد ، خطوط سرخ تعریف شده نباشد و همگی به صورت پراکنده و مشتط عمل کنند… نقش ستون پنجم در ان جا برجسته و متبارز می گردد. ضرور است که ارتباطات حکومت با نهادهای مختلف غیر حکومتی تقویت شود و خطوط سرخ منافع ملی افغانستان حاکمیت ملی افغانستان تعریف شود همگی متعهد و پایبند به این قضیه باشند تا هر نوع حرکت هایی که منجر به ایفای نقش ستون پنجم می شود خنثی شود. وحدت و استحکام درونی در داخل نظام تقویت شود این به نظرم خیلی ضرور است تا این که چراغ به دست بگیریم و در لایه های پنهان یا نهادهای خارج از حکومت دنبال ستون پنجم بگردیم که ای کاری است بسا سخت و دشوار است.
ایتلاف ملی – وزیر خارجه سابق امریکا در اظهاراتی گفته است کرزی طالبان را به سمت شمال انتقال داده است. این هم واضح است که آقای کرزی خیلی از زندانیان طالب را از بند رها ساخت. و از فحوای سخنان شما نیز چنین به دست می آید که تیمی که در گذشته در قدرت بود و حالا در قدرت نیست ، به نحوی سعی در تخریب حکومت وحدت ملی هستند؟ آیا این رفتارها همسویی با دشمن تلقی نخواهد شد؟
سانچارکی -: تردیدی وجود ندارد که سیاست های غلط رییس جمهور سابق افغانستان حد اقل اگر به صورت عمدی ذکر نکنیم خود نفس این سیاست ها با هر انگیزه ای که این سیاست ها تنظیم شده بود سبب شد که امر مبارزه با هراس افگنی با چالش جدی مواجه شود و به صورت جدی پیگیری نشود و از این سیاست های غلط و نادرست گروه های مختلف مسلح سوء استفاده کرده و در نقاط مختلف هسته گذاری کردند. یک اراده جدی قوی در حکومت رییس جمهور کرزی وجود نداشت که با تروریزم و با زمینه هایی که تروریزم را پرورش می دهد مبارزه کند و این سرچشمه های آلوده را بخشکاند. از این سیاست ها سوء استفاده های زیادی صورت گرفت به هر دلیلی که بود رییس جمهور سابق بر خورد – اراده ی – جدی و قاطع با این مسایل نداشت. چه در زمینه ی عزل و نصب و تقرر مقامات دولتی و حکومتی چه در زمینه چشم پوشی و غمض عین از فعالیت و حضور طالبان در برخی از نقاط و چه به جهت پذیرایی از بعضی رهبران طالبان دادن امتیازات ویژه به آنها و چه از لحاظ آزاد کردن زندانیان طالبان در زمینه های مختلف یک سیاست بسیار غلط و نادرست را تعقیب کرد رییس جمهور کرزی که هیچ کمکی در تضعیف و ریشه کردن گروه های مسلح مخالف نکرد بلکه سبب رشد و تقویت این گروه ها و جریان ها و عناصر افراطی و تند رو و رادیکال در داخل نظام شد که امروز متاسفانه میوه های نا میمون و میوه های زهرآگین این سیاست را امروز حکومت وحدت ملی می چیند و برخورد می کند.
ایتلاف ملی- بیشتر از یک سال از تاسیس حکومت وحدت ملی می گذرد، به نظر شما این حکومت چه تغییراتی – بهبودی – را در زندگی مردم آورده است، نظر به شعارهایی که می دهد؟
سانچارکی-: چون حکومت وحدت ملی با چالش های خیلی جدی مواجه شد و مخصوصا تا یک ماه اخیر درگیر جنگ و مسایل امنیتی بود و از یک ماه به این طرف حکومت وحدت ملی کوشش کرده که تا حدودی به مسایل زندگی و اقتصاد مردم رسیدگی کند که الحمدلله گام های خوبی برداشته شده امضای قرارداد ها با کشورهای مختلف و نزدیک شدن به آغاز کار خط لوله تاپی از طریق ترکمنستان قراردادهایی که وزارت معدن انجام داده قراردادهای برق که با ترکمنستان انجام شده وعده ی کمک های مجدد دنیا به افغانستان و همچنان اعلان رییس جمهور که تا یک مدت زمان مشخص ده ها هزار شغل و کار ایجاد می شود و طرحی که وزارت انکشاف دهات ارایه داد و مسایل مختلف دیگر مخصوصا پروژه های به تعویق افتاده که این پروژه ها زمینه اشتغال و کار ایجاد می کند در حال فعال شدن است قراردادها مورد بازنگری و تجدید نظر قرار گرفت و تلاش شد که شفافیت داشته باشد در این قرارداد ها. آهسته آهسته قدم های خوبی در حال برداشته شدن است من فکر می کنم که به زودی مردم شاهد تغییر وضعیت باشند. ( پایان )
