در شماره ….. مورخ چهار شنبه ۲۷ سنبله – هفته ای که گذشت – روزنامه هشت صبح فهرستی از اسامی و مشخصات حدود پنج هزار نفر را که در سال های ۱۳۵۸ – ۱۳۵۷ توسط رژیم وقت گرفتار شده و سرنوشت شان نا معلوم بود، را منتشر نمود. این روزنامه نوشته است که این اسناد بر اساس تحقیقات پولیس هالند درباره شخصی به نام “امان الله.ع” که گفته می شود متهم به ارتکاب جنایت علیه بشریت بوده، تهیه شده است. به گزارش پلیس هالند “امان الله. ع” از بازجویان سازمان اطلاعات وقت، اگسا، در سالهای ۱۳۵۸ – ۱۳۵۷ بوده است. پولیس هالند در جریان تحقیق در مورد “امان الله. ع” با شماری از شاهدان تماس گرفته و موفق شده است این سند را بدست بیاورد. انتشار این لیست بازتاب گسترده ای در شبکه های اجتماعی از جمله فیسبوک داشت. شماری از کاربران نوشته اند که با مراجعه به این لیست توانسته اند نام بستگان شان را که در آن سالها دستگیر و ناپدید شده بودند، پیدا کنند. شماری هم نوشته اند که این لیست حاوی اطلاعات تازه نیست و قبلا توسط دولت های وقت منتشر شده بود. بعض دیگری از کاربران فیس بوک که خود را از بازماندگان این قربانیان قلمداد کرده اند، نوشته اندکه انتشار این سند به معنای آن است که خانواده های افراد مفقود شده دیگر منتظر بازگشت عزیزان شان نباشند.
همچنان بعضی از شخصیت های سیاسی نیز به اظهار نظر در این رابطه پرداخته اند. محمداکبری نماینده مردم در مجلس و از چهره های برجسته جهادی در گفت و گو با خبرگزاری جمهور گفته است؛ حکومت افغانستان مسوولیت دارد که زمینه دادخواهی ورثه ی شهدا را برای بازخواهی از عاملین این جنایت مساعد سازد وی همچنان افزوده است؛ عاملین اصلی این جنایات و چهره های برجسته ای که در جنایات این دوره دست داشته اند، باید محاکمه شوند. شکریه بارکزی عضو دیگر مجلس نماینده گان از حکومت و شورای ملی خواستار بررسی و تحقیق جدی تخطی های حقوق بشری و محاکمه جنایتکاران جنگی شده، می گوید که؛ قربانیان جنگ در افغانستان خواهان تطبیق عدالت هستند. به گفته وی، عدالت در افغانستان قربانی مصلحت ها و روابط شده است و متضررین از سه دهه جنگ های داخلی به فراموشی گذاشته شده است. ویدا احمد عضو گروه عدالت انتقالی؛ علت اساسی عدم محاکمه کسانی که در جنایات جنگی در افغانستان دست داشته اند را نفوذ و قدرت آنان در بدنه حکومت می داند. خانم احمد تصریح می کند: ” یکی از مسوولیت های اساسی دولت افغانستان این است که خواست قربانیان جنگ را در نظر گرفته و بر اساس خواست های آنان عاملین جنایات جنگی محاکمه شوند.
در عین حال خبر نامه ای که به تاریخ ۳۱ سنبله از سوی دفتر مطبوعاتی ریاست جمهوری به دسترس خبرگزاری ها قرار گرفت ، آمده است؛ حامد کرزی رئیس جمهور کشور طی یک جلسهء مشورتی که ریاست آن را به عده داشت، با رهبران جهادی و شخصیت های سیاسی کشور در ارتباط به انتشار این فهرست دیدار و گفت وگو نمود، که پس از غور و بررسی همه جانبه، فیصله صورت گرفته است تا به تاریخ ۸ میزان سال روان مراسم فاتحه برای این شهدا و سایر شهدای شناخته شده و گمنام کشور، در سرتاسر افغانستان برگزار گردیده، بیرق کشور به رسم عزا برای دور روز به حالت نیمه برافراشته در آورده شود. همچنان در این جلسه فیصله به عمل آمده است تا به خاطر ارجگذاری و یاد بود از شهدای کشور، یک باب مسجد و یک بنای یاد بود در ساحه پلچرخی شهر کابل اعمار گردد.
بعضی از صاحب نظران به این باور هستند که این فهرست قبل از آن که روزنامه ی هشت صبح اقدام به نشر آن کند، از طرف پلیس هالند به نشر رسیده و در سایت انترنتی آن مرجع قرار داشته است. انتشار فهرست اسامی این اشخاص که ۳۵ سال از زمان گرفتاری شان می گذرد و اقدام دولت در رابطه به تجلیل و گرامی داشت از آن ها همزمان شده است با نضج گرفتن تب و تاب برای ثبت نام کاندیدان ریاست جمهوری.
از زمانی که این افراد توسط حاکمان وقت گرفتار شده اند، خانواده های شان در حالت بلاتکلیفی و انتظار سال ها را سپری کردند به این امید که روزی از عزیزان خود خبری دریافت کنند. بسیاری از والدین و بستگان این افراد چشم از دنیا بستند، در حالی که هنوز امیدی به بازگشت عزیزان خود داشتند. خوب به یاد دارم، زمانی که حکومت دیکتاتوری حفیظ الله امین به پایان رسید، بسیاری از خانواده ها برای اطلاع از سرنوشت عزیزان خود از دورترین روستاها، خود را تا پشت دروازه ی زندان مخوف پلچرخی رساندند تا از سرنوشت عزیزان خود اطلاعی به دست بیاورند. تعداد زیادی از زندانیان که از جوخه های مرگ باز مانده بودند، رها شدند، آنانی که در جستجوی گم شده های خود بودند، بلاک به بلاک ، دهلیز به دهلیز و اتاق به اتاق این زندان را از نظر گذراندند اما، نتیجه ای نگرفتند. متاسفانه رژیم وقت هم از سرنوشت این تعداد اشخاص اظهار بی اطلاعی کرده و باز هم خانواده ها را چشم به راه گذاشت. اکنون این تراژیدی بعد از ۳۵ سال به پایان رسیده است. و اگر امیدی باقی بود حالا به یاس تبدیل شده است.
هر کسی که گم شده ای از آن سال ها دارد، زمانی که این فهرست را مرور می کند شاید از خود بپرسد که چرا این فهرست قبل از این منتشر نشد؟ بیست و یک سال از زمانی پیروزی مجاهدین می گذرد، دوازده سال از زمان تاسیس حکومت فعلی گذشته است و چند سالی هم طالبان بر سر قدرت بودند، آنانی که خود را وارثان بر حق جهاد مردم افغانستان می پندارند(!) اگر رژیم های دست نشانده ی شوروی برای پنهان نگهداشتن این فهرست تعمد داشتند، چرا زمانی که مجاهدین به قدرت رسیدند به فکر روشن شدن سرنوشت این اشخاص نشدند؟
دیگر این که چرا این فهرست در این زمان به نشر می رسد؟ در زمانی که رقابت های انتخاباتی در پیش است، دسته بندی های سیاسی که قرار است در این دور از انتخابات با هم به رقابت بپردازند تا حدوی مشخص شده اند. مجاهدین سابق، تکنوکرات هایی که از غرب آمده اند، افراد وابسته به احزاب چپی که در گذشته در قدرت بودند و احتمالا اشخاصی از احزاب تندرو و افراطی مانند حزب اسلامی گلبدین حکمتیار و طالبان گروه هایی هستند که برای به دست گرفتن قدرت تلاش خواهند کرد!
زمانی که صحبت از شناسایی و محاکمه ی عاملان کشتار این فهرست می شود، تعدادی از صاحب نظران مدعی می شوند که گروه های دیگر نیز مرتکب این گونه اعمال شده اند، به طور مثال محمد نعیم لالی حمید زی نماینده مردم قندهار در ولسی جرگه در رابطه به محاکمه ی عاملان کشتار این فهرست گفت: “در سه دهه ی گذشته رهبران افغان نیز به نام های خلقی و پرچمی هزاران افغان را به قتل رسانیده اند و باید نام جنایت کاران و ناقضان حقوق بشر افشا شود و عدالت تامین گردد.” وی افزود که اگر حکومت خواهان تطبیق عدالت است پس باید لیست قاتلین مردم افغانستان را به نشر رسانیده و عاملین آنرا مجازات نمایند. همچنان خانم شکریه بارکزی می گوید؛ جنایت کاران دو طرف درگیر جنگ های افغانستان نباید کتمان شود بارکزی گفت:” افغان هایی که با لیست و یا بی لیست از سوی برخی ها در افغانستان کشته شدند، باید افشا شوند.
این گونه اظهار نظرها نشان دهنده ی یک برنامه خاص و هدف مند است که به منظور باز کردن میدان برای یک گروه یا یک طیف خاص در نظر گرفته شده است. یکی از طرف های قدرتمند و منسجم در رقابت های انتخاباتی ، گروه مجاهدین است در حالی که افراد وابسته به گروه های چپ به صورت مستقل وارد عرصه ی کاروزار انتخابات نشده اند. زمانی که موضوع محاکمه ی جنایت کاران جنگی مطرح می شود، انگشت اتهام به سوی تعدادی از مجاهدین نیز دراز می شود. این اتهام هر چند اتهامی واهی باشد اما می تواند در ذهن نسل جوان امروز ، شک و تردید ایجاد کند و به منزله پاشنه ی آشیل مجاهدین، آنها را آسیب پذیر بسازد.
روزنامه هشت صبح، برای نشر این فهرست احتمالا قصد دارد میدان را برای کسانی باز کند که در این سالها دور از صحنه ی سیاسی کشور بوده اند و حالا برای رسیدن به قدرت پا در عرصه ی رقابت های انتخاباتی می گذارند! در رقابت های انتخاباتی، هر رقیب سعی خواهد نمود تا با استفاده از نقطه ی ضعف جانب مقابل شرایط را به نفع خود تغییر دهد.
۲ میزان/مهر ۱۳۹۲
