در عرصه منازعات نوین، جنگ‌ها دیگر صرفاً در میدان‌های نبرد و با توپ و تفنگ صورت نمی‌گیرند؛ دشمن امروز، پیش از آن‌که از مرزها عبور کند، درون جوامع نفوذ می‌کند، ذهن‌ها را تسخیر می‌نماید و صفوف را از درون متلاشی می‌سازد. اینجاست که مفهوم خطرناک “ستون پنجم” یا دشمن درون، اهمیت ویژه‌ای می‌یابد؛ پدیده‌ای که به‌ظاهر آرام، اما در عمل ویرانگر است.
ستون پنجم چیست؟
اصطلاح “ستون پنجم” نخستین‌بار در جریان جنگ داخلی اسپانیا در دهه ۱۹۳۰ مطرح شد؛ زمانی که یکی از ژنرال‌های ارتش فرانسیسکو فرانکو اعلام کرد که چهار ستون نظامی در حال حرکت به سمت مادرید هستند و “ستون پنجمی” نیز در درون شهر وجود دارد که آماده همکاری با مهاجمان است. این استعاره، به نفوذی‌ها و جاسوسان داخلی اطلاق شد که در لباس شهروند، روزنامه‌نگار، سیاستمدار یا فعال اجتماعی، نقش عوامل دشمن را بازی می‌کردند.
امروزه ستون پنجم فقط به جاسوسان کلاسیک یا مأموران اطلاعاتی محدود نمی‌شود. در عصر جنگ ترکیبی (Hybrid Warfare)، ستون پنجم می‌تواند شامل:
- فعالان رسانه‌ای هدایت‌شده از سوی دشمن؛
- نخبگان فکری و فرهنگی آلوده به ایدئولوژی‌های بیگانه؛
- نیروهای نفوذی در نهادهای حساس؛
-اپوزیسیون‌هایی که دانسته یا نادانسته در خدمت منافع دشمن قرار گرفته‌اند؛ - و حتی کاربران شبکه‌های اجتماعی که مأموریت آنان، ایجاد یأس، اختلاف و بی‌اعتمادی در میان مردم است.
این پدیده زمانی خطرناک‌تر می‌شود که مرز میان نقد دلسوزانه و خیانت‌آلود، تیره و تار گردد.
روش‌های ستون پنجم با گذشت زمان پیچیده‌تر و نامرئی‌تر شده‌اند. از برجسته‌سازی ناکامی‌ها و سیاه‌نمایی اوضاع گرفته تا انتشار اطلاعات نادرست، ترویج شایعات، تضعیف نهادهای حاکمیتی، تخریب انسجام ملی و حتی تحریک به نافرمانی مدنی، همگی ابزارهایی هستند در دستان ستون پنجم برای فرسایش درونی ملت.
آن‌ها با استفاده از شعارهای فریبنده همچون آزادی، عدالت یا حقوق بشر، بدنه اجتماعی را جذب می‌کنند، در حالی‌که هدف نهایی، فروپاشی آرام اما قطعی ساختارهای مقاومت ملی است.
در برابر چنین تهدیدی، تنها نهادهای امنیتی مسئول نیستند. روشنفکران، اصحاب رسانه، نهادهای فرهنگی، معلمان، دانشگاهیان و حتی خانواده‌ها در خط مقدم جنگ نرم قرار دارند. مبارزه با ستون پنجم مستلزم ارتقای سطح آگاهی عمومی، تقویت روحیه تحلیل‌گری، تشخیص سره از ناسره و حفظ انسجام ملی است.
ما باید تفاوت قائل شویم میان منتقدان وطن‌دوست و عناصر مشکوک. باید صدای منتقدان واقعی را شنید، اما در عین حال، مسیر نفوذ دشمن را از طریق مهره‌های داخلی‌اش مسدود کرد.
در جهانی که جبهه‌های نبرد در فضای مجازی، در اندیشه‌ها و در قلب‌ها شکل می‌گیرد، ستون پنجم دشمن می‌تواند مهلک‌تر از لشکرهای مهاجم باشد. اگر چشم بپوشیم و آن‌ها را به حال خود رها کنیم، روزی بیدار خواهیم شد که دشمن نه پشت دروازه‌ها، که درون خانه‌های ما جا خوش کرده است.
هشیاری، آگاهی و وحدت، تنها راه خنثی‌سازی ستون پنجم است
