اشاره:
آقای نور الحق علومی – رهبری حزب متحد ملی را به عهده دارند و همچنان از اعضای اصلی ایتلاف ملی نیز به شمار می روند. ایتلاف ملی همواره نسبت به سیاست های اداره فعلی انتقاد ها و راه حل هایی را ارایه کرده است ، در این رابطه به نمایندگی از هفته نامه ایتلاف ملی گفتگویی را با آقای علومی ترتیب شده است که در ذیل می آید:
-: نظر به تحلیل هایی که صاحب نظران امور از اوضاع سیاسی – امنیتی کشور دارند ، مدعی می شوند که اوضاع نه تنها رو به بهبود است بلکه روز به روز وخیم تر هم خواهد شد ، تحلیل شما از اوضاع چیست؟
:- یک واقعیت است ، زمانی که در یک جامعه قانون حاکمیت نداشته باشد ، اداره سالم بوجود نمی آید. زمانی که اداره سالم نبود در آن جا فساد رشد می کند ، قاچاق رشد می کند ، رشوت رشد می کند ، فقر و بیکاری رشد می کند ، از ضعف اداره و نبود اداره وقتی که در جامعه همین مسایل رشد کند ، بناءً فشارش بالای مرم می آید! مردم عدالت می خواهند و آن عدالت در این جا وجود ندارد. طبیعتا نارضایتی مردم باعث عدم همکاری با اداره می شود که ما آن را دولت می گوییم. عدم همکاری مردم با دولت یقین کامل داشته باشیم خود به خود زمینه را برای این فراهم می سازد که نیروهایی که در فکر وحشت و دحشت هستند در دشمنی با مردم افغانستان است این ها زمینه فعالیت شان مساعد می شود. ( این در بعد داخلی )
در بعد خارجی اش شفاف نمودن استراتژی ها است. هنوز مبارزه ای که علیه نیروهای دحشت افکن در این منطقه می شود شفاف نیست. در بعد داخلی اش را قبلا یاد کردم: ضعف اداره است. به قانون اولویت نمی دهند که قانون در این جا تطبیق شود. از طرف دیگر دولت تا امروز کوشش نکرده قانون را طوری تطبیق کند که در ساختار نظام اتکایش به نیروهای مردمی باشد نیروهای دموکراسی باشد که این ساختارهای دموکراتیک عبارت از احزاب است ، ایتلاف ها ، توجه به نهاد هایی که نمایندهء جامعه مدنی هستند ، بالای این ها هیچ توجه جدی صورت نگرفته است. همیشه این جا اشخاص ، افراد و آن نمایندگان گروه هایی که به جز منافع خود ، منافع ملی را در نظر ندارند ، این ها امروز در داخل نظام آمده اند ، در داخل نظام قرار داشتن این ها باعث این می شود که قانون زیر پا شود همیشه اگر به شکلی که نفع این گروه ها موجود باشد، کار در داخل این کشور پیش می رود.
-:در سال ۲۰۰۱ طالبان از صحنه سیاسی کشور کنار زده شدند، اما از آن زمان تا امروز آنها توانسته اند دوباره قدرت بگیرند و روز به روز فعالیت های شان را بیشتر کنند ، عامل این مسئله را در عدم صداقت نیروهای خارجی می بینید یا دخالت پاکستان و یا هم بی برنامه گی حکومت است که طالبان را جدی نگرفتند ، بلاخره موجب شده است که آنها مانع بهبود اوضاع در کشور شوند؟
:- هر سه عنصر را باید در نظر بگیریم ، این ابعاد مختلف دارد. بعد از سال ۲۰۰۱ این جامعه جهانی بود که آمد. اما انگشت سر آن طور یک تیم کاری در داخل افغانستان و شخصیت هایی گذاشت که نه تجربه سیاسی داشت نه تجربه علمی داشت ، نه کار با مردم داشت نه در اداره سابقه داشت و نه صادق بود با منافع ملی این کشور وقتی که شما تمام رهبری را به این شکل ایجاد می کنید هیچ تاثیر ندارد. مردم افغانستان در آن زمان صلح و آرامش می خواستند، جنگ نمی خواستند. نیت مردم افغانستان این بود که در این جا خشونت از بین برود. انسان کشته نشود. دوم از نقطه نظر این که خارجی ها نخواستند یک اداره قوی ایجاد شود. از نقطه نظر اقلا نیروهای امنیتی ، این ها خود کفا شوند. امسال سال یازدهم است اما هنوز که هنوز است ما نتوانسته ایم از نقطه نظر نیروهای امنیتی آن طور که شاید و باید است خود کفا باشیم. سه بار در پارلمان گذشته افغانستان ما که مسئولیت داشیتم مصوباتی دادیم که باید اردوی افغانستان چطور جور شود ، پلیس افغانستان چطور جور شود ، و نیروهای امنیتی اش؟ و در مسایل سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی چی کارهایی را به راه اندازیم تا جلب همکاری مردم شود؟ بلاخره از نقطه نظر کمیت نیروهای امنیتی مان را به یک سطح رساندیم اما نقطه نظر کیفیت که عبارت از تعلیم و تربیت درست ، تجهیزات درست ، تشکیلات درست است ، حمایت درست است که این نیروها داشته باشند
زمانی که در بن اول این ها تصامیم گرفتند ، در تبانی با پاکستان در فکر ایجاد دولت در افغانستان شدند.نه به خواست واقعی مردم افغانستان. پاکستان هیچ وقت نمی خواست ما یک نیروی صحیح دفاعی داشته باشیم. پاکستان هیچ وقت نمی خواست که یک اداره ای داشته باشیم که از منافع ملی صد فی صد دفاع کند و نگذارد که همان اهداف استراتژیک پاکستان در این جا عمل شود. آنها می خواستند که همیشه افغانستان به همین طوری باشد که حضور دایمی قوت های خارجی را خاصتا ایالات متحده امریکا را ما بتوانیم در آینده تقاضا کنیم. و آن ها به خاطر اهداف اقتصادی و سیاسی که فرا افغانستان دارند ، افغانستان را کوشش کرده اند به همین ناتوانی نگهدارند.
-: شما از تیمی یاد آور شدید که جامعه جهانی آن را روی کار آورد که به گفتهء شما تجربهء کافی دولت داری را نداشتند. در گذشته دو تیم یکی مربوط حزب دموکراتیک خلق بود و دیگر مجاهدین بودند که قدرت را در دست داشتند ، اما موفق نبودند ، منظور شما یکی از این دو تیم است ، که باید در قدرت سهیم می شدند؟
:- مقصد من از تیم عبارت از این است که ، در تیم کاری کسانی را باید انتخاب می کردند که به درجه اول ایمان داری و صداقت این ها مطرح می بود و دوم کاردانی شان. ما بالای ایمان داری و صداقت حتی بسیار کسانی که از نقطه نظر کاردانی شاید تعلیم یافته و تحصیل یافته افغانستان و خارج باشند ، هست اما به حیث یک تیمی که بالای یک برنامه واحد کار کند تا به حالی در این دولت ندیدیم. شما خوب می بینید که دولت به صورت کل ارگان ثلاثه اش یک با دیگر هماهنگی در فعالیت های خود ندارد. و دوم در حکومت افغانستان مه هیچ گفته نمی توانم که بیست و پنج وزیر ما به یک راه بروند. سر یک نقشه کار بکنند. یا سی و چهار والی ما بتواند منسجم کار بکند همانطور دیگر ارگان ها.
-: بر می گردیم به مسئله اردو و نیروهای امنیتی مان –از صفوف نیروهای امنیتی مان بر علیه نیروهای خارجی حمله صورت می گیرد و خارجی ها بخش های کاری خود را به تعلیق در آورده اند. اگر این روند ادامه پیدا کند ، آیندهء اردو و دیگر نیروهای امنیتی را چگونه ارزیابی می کنید؟
:- این بحث را باید سرش خوب مکث کنیم. سر این موضوع باید دقت شود. علت این که امروز فرض کنیم در داخل نظام در اردو یا نیروهای امنیتی ما ، عناصری که هنوز هم برای خود وظیفه می سپارد که نیرو های خارجی را به درجه اول آماج قرار بدهد این را دقت کنید این را هم ابعاد خارجی اش را ببینید و هم ابعاد داخلی اش را. ابعاد خارجی اش در تمامی موارد نیروهای خارجی یا جامعهء جهانی نقش دارد از تمویل بودجه ما از به اصطلاح اکمالات اسلحه و تجهزیات ما ، از ساختار تشکیلاتی ما. از این که مربیان تماما خارجی در آن جا وجود دارد تقریبا نیروهای امنیتی ما از حمایت همه جانبه و صد فی صد نیروهای خارجی برخوردار است. شاید در قسمت جلب و جذب پرسونل در داخل نظام از سرباز تا یک کارمند تا یک افسر این ها نقش دارند از گماشتن مهره ها در راس به اصطلاح جزو تام ها و در راس قوت های ما این ها نقش دارند. این ها خوب فکر کنند زمانی که یک حادثه صورت می گیرد ، گفته نمی توانیم که بگوییم این ها مسئول نیستند. این ها هم ذیذخل هستند چون در اداره ما این ها ذیدخل هستند. این ها همه به نیروهای خارجی تعلق دارد ( یک ) و دوم از عدم شناخت جامعه افغانی ، این ها متاسفانه افغانستان را ، مردم افغانستان را یک زمانی از زبان کسانی که در گذشته در این جا استعمار را آورده بودند ، از زبان آنها می شناختند ، که بریتانیا بود. بعدا آمدند یک مدت زیادی خواستند با نسخه هایی که پاکستان می دهد ، ترجیح بدهند که بشناسند این هم آهسته آهسته در یک درجه از . . . قرار دارد اطلاعات این ها
و حالا که آمده اند فقط افغانستان را به اصطلاح کوشش می کنند از دیدگاه دولت افغانستان ، اداره حاضر بشناسند که اداره حاضر افغانستان را چی رقم برای این ها معرفی می کند ،
در اوایل مردم بسیار پشتیبان این دولت بود مردم پشتیبان این شد در این جا یک حکومت ایجاد شده ، آنها را قدر نکردند ، اگر گزارش دادند ، آنها را قدر نکردند ، دولت به اصطلاح دروازه هایش به روی مردم بسته بود. حتی در محلات که هر کسی را در هر جای مقرر شد ، ولسوال ، والی ، وزیر فکر کردند که مال شخصی شان است نی مال مردمی ، همان مردمی که همکاری می کردند ، همکاری شان قطع شد . بلاخره برای او تحفه ای بمب و مرمی و این ها رسید خود به خود نقص دولت مردان افغانستان است که مردم را پس به کوه بالا کرد.
-: حملاتی که بالای قوت های خارجی انجام می شود، سازماندهی شده است و یا که عمل فردی می توانیم تلقی کنیم؟
:- می خواستم در این مورد یک چیز دیگر را تذکر بدهم. نقص عمده دولت افغانستان در این مورد در این است که قانون اساسی افغانستان صراحت دارد که باید بعد از یک سال از توشیح قانون اساسی ، باید قانون مکلفیت ایجاد می شد. قانون مکلفیت را دولت افغانستان تا امروز تصویب نکرده حتی طرحش را نریخته قانون مکلفیت چی است؟
در قانون مکلفیت کسی که در داخل نظام استخدام می شود چه به حیث سرباز چه به حیث افسر بایست واجد شرایط این باشد که اول هویت اش معلوم باشد کدام آدرس است والدین اش کیست از میر و ملک شروع تا گذر و ناحیه باید تصدیق کند که همین شخصیت افغان است از این آدرس است این در آنجا تذکر داده می شود مثلا از نقطه نظر این که به اصطلاح از نظر فیزیکی هم معاینات صحی می شود ، از نقطه نظر روانی هم معاینات صحی می شود. معاینات صحی هم می شود که واجد شرایط است که این جوان بیاید خدمت بکند. هیچ مرضی ندارد و هیچ معتاد نیست این ها هم بسیار مهم است. امتیازات یک جوان هم سنجش می شود. امتیازات مادی اش همین احتیاجات اش است ، تجهیزات اش است ، تسلیحات اش است ، معاشش است و . . . . از نقطه نظر معنوی اش هم سنجش می شود ، تحصیل کار دارد ، شغل کار دارد ، به خارج تحصیلات عالی کار دارد ، مسایل صحی کار دارد ، تضمین ها و بیمه هایی کار دارد در آینده وقتی که در داخل نظام است وقتی که از نظام ترخیص می شود و می رود اینها کلش جز قانون مکلفیت است. این امتیاز را به آن کسی می دهیم که می آید یک دوره مکلفیت را طی می کند کلانترین امتیاز به یک جوان در دوره مکلفیت این است که در طول حیات خود ، ده ها سال زندگی کند می گوید که من یک سال یا دو سال را خدمت به مردم خود کرده ام. این کلان ترین امتیاز است که این هم خودش یک حب وطن من الایمان است خود به خود همین انگیزه را در جوان ها تشویق می کنیم این امتیاز ها را از مردم گرفته اند هر کس فکر می کند که نیروهای امنیتی ما اجیر است، اجیر نیست با سر سپردگی . . . طوری آمده که قانون مکلفیت نیست همیشه این ها را بالا پروژه هایی که چقدر معاش می دهیم چقدر امتیاز می دهیم کل فکر و انگیزه شان را پول ساخته اند ، دالر ساخته اند. این وضع نمی تواند یک انسان سالم را داخل نظام بکشاند به همین خاطر است که اگر این مراعات نشود در قانون و انسان سالم و درست سپرده نشود به داخل نظام ، هر روز ممکن است که اعصابش خراب شود ، هر روز ممکن است که از بیرون ارتباطات با دستگاه های استخبارات خارجی داشته باشد با دشمن های این مردم داشته باشد
-: پیشنهاد شما برای بیرون رفتن از وضع چیت کنونی چی است؟
:- یکی اداره که باید اصلاح شود – اما این اداره اصلاح ناپذیر است هر قدر حکم می کنی که قانون را برایش اولویت بگذارد و به اصطلاح باید به اساس قانون کار کند ، قانون را زیر پا می کند در بسیاری موارد و دوم این است که بتوانیم نظام را اصلاح کنیم همان اصلاحی است که در ایتلاف هم آمده ، که ما باید سیستم پارلمانی را بیاوریم همین حالی یک کار خوبی که در شرایط فعلی انجام یافته ایتلاف ها ، جبهه ، یک تعداد احزاب سیاسی یک جا شده به خاطر تدوین قانون انتخابات ،یک حرکت بسیار پیش رونده است این ها کار مشترک را در این جا سازمان دادند در شورای همکاری احزاب و ایتلاف ها ما باید به این معتقد باشیم که اگر قانون ساخته می شود در پارلمان پاس می شود یک انتخابات شفاف و همگانی را متضمن آن باشد مردم می تواند انتخاب سالم داشته باشد و اعتماد کند بالای کسی که او را انتخاب کرده و کسی که انتخاب شده خود را خدمت کار واقعی مردم بداند ما از این طریق می توانیم اصلاحات را در افغانستان بیاوریم که چشم امید ما به طرف قانون انتخابات باشد و از مردم تقاضا کنیم که بتوانیم انتخابات صحیح داشته باشیم باور کنید قانون یک بخشش زیر پا است که نقش احزاب سیاسی در نظر گرفته نشده ، قانون اساسی افغانستان ، پلورالیزم سیاسی را تصریح کرده احزاب چی است ، احزاب برنامه دارد ، احزاب مکلفیت هایی دارد که مطابق اساس نامه خود کار می کند خود یک ساختار است این طور ساختار وقتی که به همکاری هم می برایند و یا در تقابل هم می برایند به مراتب عامل رشد و ترقی در داخل یک کشور می شود عامل صلح و ثبات در کشور می شود. اگر این رقم بالای نهاد های مردمی حساب کنیم باور کنید به نیروهای امنیتی و نیروهای نظامی نه خارجی و نه داخلی به این پیمانه ما ضرورت نداریم می شه که رهبریت اصلاح شود ، رهبریت از طریق انتخاب درست و بلاخره به این طریق می تواند صلح و امنیت را در کشور بیاورد.
-:تا جایی که شنیده می شود از رسانه ها و گروه های اپوزسیون به گوش می رسد ، دولت را متهم می کنند که گویا سعی دارد انتخابات را به تعویق باندازد و یا خود همچنان در قدرت باقی بماند. ایتلاف ملی در رابطه چه برنامه دارد و برای عملی کردن خواسته خود چه ابزارهایی در اختیار دارد؟
:- امیدوارم که این را قبلا برایت نگفته باشم که دولت حاکم همیشه به توطئه ها و دسایسی دست می زند که گویا این جا امنیت نیست ، بحرانی است ، سال ۲۰۱۴ قوت های خارجی از کشور می برایند اگر امنیت نباشد انتخابات را به راه انداخته نمی توانیم یعنی برای تداوم کار خود به این فکر است. هنوز در فکر خام این وجود دارد که باز قانون اساسی افغانستان زیر پا کنند عیوض لویه جرگه قانون اساسی لویه جرگه عنعنوی را دایر کنند و در دایر کردن لویه جرگه عنعنوی تمام کار خود را بالایش صحه بگذارد از این خاطر ایتلاف ملی افغانستان کوشش می کنند با حمایت از قانون اساسی افغانستان و تمامی قوانین افغانستان حالی که در فکر ساختار قانون انتخابات هستیم نقش ایتلاف ، نقش احزاب سیاسی بالا برود قانون انتخابات اگر از پارلمان پاس شود در این برحه از زمان شما یقین داشته باشید که ما پیرو این هستیم که انتخابات در وقت و زمانش با قاطعیت ایتلاف و احزابی که در ایتلاف ملی است ایستاده است تا زمینه انتخابات همگانی و شفاف در این جا فراهم شود ، برویم به انتخابات و خود را در این آزمون پیش مردم قرار بدهد ایتلاف ملی با ارایه یک تیم کاری شایسته با یک برنامه شایسته که دارد توانسته باشیم که ما کاندیدای بسیار خوبی و یا کاندید خوبی را برای ریاست جمهوری افغانستان و همانطور برای دیگر نهاد های انتخابی افغانستان معرفی کرده بتوانیم و در ساختار نظام ، نظامی را که خواست مردم است او را تشکیل بدهیم
